ایمنی غذایی در صنعت چیست و چه نقشی دارد؟

 

سلامت و ایمنی، اولویت های تولید کنندگان مواد غذایی، نوشیدنی ها و مواد دارویی هستند. استانداردهای پاکیزگی و بهداشت کف فروشگاه ها درست به اندازه ی اتاق عمل بیمارستان ها اهمیت دارد. اما وقتی که از تجهیزات و ادوات تولید صحبت می شود، این روغن کاری است که کار تغذیه و درمان ملتی را سر پا نگه می دارد.

نشت روغن و نیز تعمیر و نگهداری تجهیزات، بخش اجتناب ناپذیر هر صنعتی می باشند. روغن ها و مواد روان ساز، بین موادی که با آن ها تماس دارند، تمایزی قائل نمی شوند. بنابر این، صنایع فرآوری غذایی و صنایع دارویی، در انتخاب روغن های مناسب کار خود، با چالش های بیشتری مواجه اند. این مقاله به استانداردهای گذشته، حال و آینده ی روانکاری در این صنعت نگاهی دارد.

روان ساز مناسب صنایع غذایی چیست؟

 

روان سازهای مناسب صنایع غذایی باید همان کارکردهای فنی دیگر روان سازها را داشته باشند: حفاظت از قطعات در برابر فرسودگی، سایش، خوردگی و اکسیده شدن، پخش کردن و توزیع حرارت و انتقال نیرو، سازگاری با لاستیک و سایر مواد مورد استفاده در آب بندی قطعات، و نیز داشتن خواص آب بندی در برخی از مواقع.

همچنین، کاربردهای مختلف تجهیزات در صنایع غذایی و دارویی اقتضا می کند که روان سازها در مقابل کاهش کیفیت ناشی از تماس با مواد غذایی، شیمیایی و آب یا بخار آب مقاوم باشند، در مقابل مواد پلاستیکی و لاستیکی رفتاری خنثی داشته باشند، و بتواند مواد قندی را در خود حل کند. همچنین این روغن ها باید منطبق بر مقررات سلامتی و ایمنی مواد غذایی و نیز فاقد هرگونه تأثیر روان شناختی، بی مزه، بی رنگ و مورد تأیید بین المللی باشند.

روان سازها می توانند در معرض آلاینده های شدید محیطی قرار گیرند. مثلا محیط آسیاب کردن ذرت، مقادیر زیادی گرد و غبار تولید می کند. هرچند این گرد و خاک به سختی خاکی که منشأ سیلیس دارد نیست، اما باز هم در فرآیند تصفیه ی روغن مشکل ایجاد می کند. خط تولید فرآورده های گوشتی، نیازمند شستشوی مداوم و دقیق با بخار آب است، بنابراین خطر آلودگی روغن به آب، بسیار زیاد است. برخی از کارخانه ها، تا میزان 15 درصد آب  در روغن دنده را تجربه کرده اند.

شکل دیگر آلودگی روان سازها که روغن های مورد استفاده در صنایع غذایی را با خطر مواجه می کند، رشد موجودات ذره بینی (میکرو ارگانیزم ها) مانند باکتری ها، مخمرها و قارچ ها است. در شرایطی که این امر در محیط های صنعتی، می تواند خطر بزرگی باشد، امکان آلودگی در محیط های تولید مواد غذایی بیشتر هم هست.

 

طبقه بندی روان سازهای صنایع غذایی

 

وزارت کشاورزی ایالات متحده نخستین بار سه دسته ی H 1، H 2 و H 3 را برای روان سازهای مورد استفاده در صنایع غذایی ارائه کرد. تأیید و ثبت یک روغن جدید در یکی از این گروه ها، به فهرست مواد سازنده ی آن بستگی دارد.

  • روغن های گروه H 1، روان سازهای صنایع غذایی هستند که در محیط های فرآوری غذایی که احتمال تماس اتفاقی روان ساز با مواد غذایی وجود دارد، به کار می روند.
  • روغن های گروه H 2 روان سازهای صنایع غذایی هستند که در تجهیزات و ماسین آلاتی به کار می روند که در آن ها به هیچ وجه امکان تماس روان ساز با مواد غذایی وجود ندارد.
  • روغن های گروه H 3 روان سازهای صینایع غذای هستند که غالباً روغن خوراکی هستند، و برای جلوگیری از زنگ زدگی قلاب ها، چرخ دستی ها و تجهیزات مشابه به کار می روند.

تصمیم این که آیا احتمال تماس روان ساز با مواد غذایی وجود دارد یا خیر امری دشوار است، و بسیاری از تولیدکنندگان با  ترجیح دادن روغن های گروه H 1 نسبت به H 2، جانب احتیاط را نگه می دارند.

 

اگر شما دقت و تمرکز زیادی داشته و به تولید و تهیه مواد غذایی علاقه زیادی دارید، این شغل ایده آل شماست.

امروزه صنایع تولید انواع مواد غذایی مختلف در جهان بسیار رشد کرده است. به دلیل تغییر سبک زندگی مردم و افزایش نیاز به مواد غذایی بسته بندی شده، هر از چند گاهی شاهد ظهور یک کارخانه جدید مواد غذایی هستیم. برای اینکه محصولاتی سالم و باکیفیت بدست مصرف کننده برسد، کارهای زیادی در کارخانه اعم از استفاده از روش های بهینه در تولید مواد غذایی، طراحی فرآیندهای مناسب برای تولید، کنترل و نظارت دائم بر سلامت مواد اولیه و محصولات تولیدی و …انجام می شود.

متخصص صنایع غذایی با توجه به رشته ای که در آن تحصیل و تخصصی که آموخته است، در فرآیند تولید مواد غذایی وظایف خاصی را برعهده دارد. البته برخی از وظایف آنها با یکدیگر مشترک می باشد.

کار متخصص صنایع غذایی که در رشته علوم و صنایع غذایی تخصص دارد، کنترل کیفی و بهداشت مواد غذایی در فرآیند تولید می باشد. کار این فرد با سلامت افراد جامعه رابطه نزدیکی دارد. متخصص صنایع غذایی معمولا مسئول فنی کارخانه های تولید مواد غذایی می باشند. در هر کارخانه باید از همان ابتدا که مواد اولیه وارد می شوند تا زمانی که محصولات بسته بندی و آماده عرضه می گردد، کنترل و نظارت کافی توسط مسئول فنی وجود داشته باشد. این فرد در مراحل مختلف از مواد در حال تولید نمونه برداری کرده و آن را در آزمایشگاه مورد ارزیابی قرار می دهد. متخصص صنایع غذایی در مورد اصول و روش های نگهداری، بسته بندی و کنترل کیفی مواد غذایی دانش و تخصص لازم را دارا می باشد.

متخصص (مهندس) صنایع غذایی که در گرایش صنایع غذایی مهندسی کشاورزی تحصیل کرده است، در زمینه روش ها و عملیاتی که مواد خام (اعم از محصولات کشاورزی و دامی) را به مواد غذایی قابل مصرف و باارزش تبدیل می کند، دانش و تخصص دارد. این روش ها در حوزه نگهداری، فرآوری و تبدیل، بسته بندی و حمل و نقل مواد غذایی می باشد. رشد جمعیت کشور و نیاز به مواد غذایی بیشتر همراه با وجود ضایعات بالای در بخش  کشاورزی و دامی موجب شده تا حضور این متخصصان برای رفع این مشکلات بسیار ضروری و حیاتی باشد.

حوزه کاری متخصص صنایع غذایی که در حوزه مهندسی شیمی گرایش صنایع غذایی تخصص دارد، طراحی هر یک از واحدهای فرآیند تولید، طراحی خطوط مختلف آماده سازی، فرآوری و بسته بندی مواد غذائی وهمچنین طراحی کارخانجات تولیدی صنایع غذائی می باشد. او با توجه به خصوصیات فیزیکی، شیمیایی، میکروبیولوژی، تغذیه ای و بهداشتی مواد غذائی به طراحی یا ایجاد واحدهای تولید پرداخته و مشکلات خطوط تولیدی صنایع غذائی را رفع می نماید.

وظایف متخصص صنایع غذایی

در این بخش وظایف کارشناس صنایع غذایی به طور کلی بیان می شود که برخی از آنها بین تخصص های مختلف آن مشترک و برخی اختصاصی می باشد :

تهیه اطلاعات غذایی صحیح برای برچسب های محصولات

بررسی راه های نگهداری تازه و ایمن مواد غذایی

یافتن راه های تولید سریع و ارزان مواد غذایی

آزمایش سلامت و کیفیت مواد غذایی

کارکردن روی مواد تشکیل دهنده جدید برای رسیدن به ترکیب غذایی جدید

اصلاح مواد غذایی مانند تولید محصولات فاقد چربی

انجام آزمایشات لازم و تولید نمونه محصولات

کنترل کیفیت و بهداشت مواد غذایی

طراحی فرآیند های تولید محصولات غذایی به صورت انبوه

طراحی دستگاه ها و کارخانجات تولید مواد غذایی

مهارت و دانش مورد نیاز متخصص صنایع غذایی

دانش بالا در شیمی، زیست شناسی و ریاضی

علاقه به کار در حوزه تولید مواد غذایی

دقت بالا و توجه زیاد به جزئیات

رعایت دقیق کلیه دستور العملهای بهداشتی

توانایی کار تیمی

توان جسمی مناسب

توانایی کار در محیط کارخانجات (که اغلب در شهرهای کوچک یا خارج از شهرهای بزرگ هستند)

آشنایی با اصول و مقررات حوزه بهداشت و کیفیت

تحصیلات لازم و نحوه ورود به شغل کارشناس صنایع غذایی

فارغ التحصیلان رشته های علوم و صنایع غذایی، مهندسی کشاورزی گرایش صنایع غذایی و مهندسی شیمی گرایش صنایع غذایی می توانند وارد این شغل شوند.

فرصت های شغلی و بازارکار متخصص صنایع غذایی

کارشناس صنایع غذایی می تواند در بخش هایی مانند آزمایشگاه ها یا خط تولید کارخانجات مواد غذایی، موسسات تحقیقاتی، دانشگاه ها و … مشغول به کار شود. محل کار او در آزمایشگاه های مواد غذایی، بخش های تحقیقات، بخش های کنترل کیفیت و یا بخش تولید کارخانه ها می باشد. متخصص صنایع غذایی می تواند پست هایی از جمله مدیر تولید، مسئول فنی، مسئول آزمایشگاه، مسئول بخش تحقیق و توسعه، مشاور و … را در هر کارخانه تولید مواد غذایی بر عهده بگیرد.

افراد دارای سرمایه و تجربه کافی می توانند خود برای تاسیس و راه اندازی کارخانه تولید انواع مواد غذایی اقدام کنند.

با توجه به روند افزایشی جمعیت کشور و نیاز به مواد غذایی بیشتر، کاهش ضایعات کشاورزی و دامی و تولید مواد غذایی سالم و با کیفیت ضروری و حیاتی است. در کشور تعداد زیادی کارخانه تولید انواع مواد غذایی در حال فعالیت هستند. متخصص صنایع غذایی که دانش و تخصص کافی و علاقه و پشتکار زیادی در کار خود داشته باشد، می تواند فرصت های شغلی مناسبی را در بازارکار  کشور بیابد.

شخصیت های مناسب شغل کارشناس صنایع غذایی

در یک انتخاب شغل صحیح و درست، عوامل مختلفی از جمله ویژگی های شخصیتی، ارزش ها، علایق، مهارت ها، شرایط خانوادگی، شرایط جامعه و … برای هر فرد باید در نظر گرفته شوند. یکی از مهم ترین این عوامل ویژگی های شخصیتی می باشد. شناخت درست شخصیت هر فرد فرآیندی پیچیده و محتاج به تخصص و زمان کافی است. البته هر فردی ویژگی های منحصربه فرد خود را دارد، حتی افرادی که به نوعی تیپ شخصیتی مشابه دارند، باز هم در برخی موارد با یکدیگر متفاوت هستند.

به طور کلی همیشه افراد موفقی از تیپ های شخصیتی مختلف در تمام مشاغل هستند و نمی توان دقیقا اعلام کرد که فقط تیپ های شخصیتی خاصی هستند که در این شغل موفق می شوند. اما طی تحقیقاتی که صورت گرفته تیپ های شخصیتی ای که برای این شغل معرفی می شوند، عموما این کار را بیشتر پسندیده و رضایت شغلی بیشتری در آن داشته اند.

گروه بازرگانی سامان در سال ۱۳۸۸ با احداث یک پایگاه تحقبقاتی و استفاده از دانش فنی کارشناسان مجرب و با سابقه صنایع غذایی کشور آغاز به کارکرد. محور اصلی فعالیتهای تحقیقاتی مجموعه ما بر پایه یافتن مواد اولیه استراتژیک با آنالیزهای متفاوت و کیفیت برتر در کشورهای مختلف دنیا می باشد. در راستای نیل به این هدف با تحقیقات گسترده بر روی مواد اولیه جهت تولید محصول مطابق با ذائقه مردم مناطق مختلف ایران ، اقدام به مشاوره در زمینه تولید مواد اولیه در کشور مبدا نموده ایم و نتیجه تلاشهای مستمر ما منجر به تولید و واردات مواد اولیه با کیفیت و تکنولوژی کشورهای اروپایی و آمریکایی مطابق با فرمولاسیون و خطوط ذائقه ایرانی گردید. ارائه فرمولاسیون با کیفیت بالا ، قیمت نهایی مناسب همچنین همکاری و همراهی با کارخانجات صنایع غذایی از تهیه مواد اولیه تا تولید نهایی از دیگر اهداف ماست و در راستای نیل به این مقصود کارشناسان مجرب این مجموعه آماده ارائه مشاوره تلفنی و حضوری رایگان به کارخانجات تولید کننده می باشند.فروش و پشتیبانی فروش از دانش آموختگان مهندسی صنایع ، R&D ، کلیه پرسنل بازرگانی سامان در رده های شغلی بازرگانی غذایی می باشند. این امر موجب شده تا بتوانیم در امر ارائه خدمات و مشاوره به مشتریان موفق تر عمل کنیم.

جهت ورود كالاهاي مشمول ماده 16 قانون مواد خوراكي , آشاميدني , ارايشي و بهداشتي كه برطبق مقررات واردات و صادرات وزارت بازرگاني , ورود آنها بلامانع مي باشد. ابتدا متقاضي مدارك ذيل را تكميل و ارائه مي نمايد:

1 – اصل پيش فاكتور(پروفروما)‌ , بانضمام دو برگ تصوير آن .
2- اصل اوراق ثبت سفارش تكميل شده بانظمام يك برگ تصوير صفحه اول آن
3- آناليز معتبر مرتبط با پروفرم كالا شامل مشخصات كامل فيزيكي , شيميائي و در صورت لزوم , مشخصات ميكروبي
4- پيش نمونه درصورت لزوم
5- درصورت داشتن سابقه ورود كالا با همان مشخصات قبلي ( توليد كننده و آناليز كالا )‌, تصوير پيش فاكتور سابقه , ضميمه ميگردد ( در حال حاضر سابقه 2 سال قابل قبول است )‌چنانچه كالا (‌اسانس , رنگ , مواد افزودني و نگهدارنده ) در يك واحد توليدي خاص مورد مصرف دارد مي بايستي تصوير پروانه ساخت , كه نام كالاي فوق در آن درج گرديده باشد , نيز ارائه گردد . پس از بررسي آناليز و مطابقت آن با استانداردهاي ملي يا منابع معتبر خارجي از قبيل WHO و BP.USP و غيره , مجوز ورود , صادر خواهد شد.