• آگهی های ویژه مجله و کتاب



  

کتاب مجموعه‌ای از صفحات نوشته‌شده، مصور، چاپ‌شده یا صفحات خالی (صفحه سفید و نانوشته)؛ ساخته‌شده از جوهر، کاغذ (ورق)، پوست حیوانات یا  مواد دیگر (چسب، نخ و...) است که معمولاً از یک طرف یا سمت به یکدیگر محکم شده یا متصل می‌گردند. هر برگه در کتاب، ورق و هر سمت یا روی هر ورق، صفحه نامیده می‌شود.

به مجلّدکردن کتاب به اصطلاح صحافی گفته می‌شود. کتاب در اندازه‌های گوناگون وجود دارد. در ایران قطع رحلی، وزیری و جیبی از معروف‌ترین قطع‌های  کتاب است. کوچکترین کتاب دنیاکه یک انجیل است، در موزهٔ کلیسای وانک اصفهان نگهداری می‌شود. اولین کتاب به زبان فارسی در هلند و به دست یک ارمنی به زیور طبع آراسته شده است. از انواع دیگر کتاب، کتاب دیجیتالی (e-Book) است که کتاب در قالب بسته‌های نرم‌افزاری مانند پی‌دی‌اف ارائه می‌شود که وسایلی نیز به نام کتابخوان الکترونیکی مانند آمازون کیندل برای خواندن آن به کار می‌رود. نمونهٔ دیگری از کتاب غیرچاپی، کتاب صوتی است.



تاکنون تعریف مشخص و کاملی که بتواند مفهوم تمام انواع گوناگون کتاب را دربربگیرد، ارائه نشده‌است و نخواهد شد. اما یکی از تعاریف معتبری که برای کتاب ارائه شده‌است، مربوط به سازمانیونسکو می‌شود: کتاب نوعی اثر چاپی صحافی‌شده‌است که بیشتر از ۴۹ صفحه داشته باشد و مانند نشریات، تحت یک عنوان ثابت، به‌صورت دوره‌ای منتشر نشود. تعریف دیگری نیز کتاب را «مجموعه‌ای از لوح‌های چوبی یا عاجی یا مجموعه‌ای از ورق‌های کاغذ، پوست آهو یا ماده‌ای مانند آن، اعم از دست‌نویس یا چاپی که با هم به نخ کشیده یا صحافی شده باشند» معرفی کرده‌است.



کتابقدمتی پنج‌هزارساله دارد. کتاب‌های نخستین به شکل لوح‌های گلی بودند. اما با گذشت زمان، با توجه به دسترسی بشر به امکانات جدید و تغییر نیاز بشر به ارتباطات و اطلاعات، شکل کتاب‌ها تکامل یافت.

لوح‌های گِلی

از لوح‌های گِلی، در منطقهٔ بین‌النهرین برای نوشتن استفاده می‌شد. استفاده از این روش در ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد، توسط تمدن سومر ابداع شد و به تکامل رسید. اما با گذشت زمان، بابلی‌ها و آشوری‌ها نیز همین روش را به‌کار گرفتند. این لوح‌ها با استفاده از خاک رس و آب ساخته می‌شدند و قبل از خشک شدن، با استفاده از ابزارهای نوک‌تیز بر روی آنها نوشته می‌شد. نوشته‌های بیشتر این لوح‌ها، بیشتر مرتبط با امر بازرگانی، اداری و حکومتی بود.

پاپیروس

 

استفاده از کاغذ پاپیروس برای نوشتن از حدود ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد در مصر رایج شد و تا قرن ششم میلادی نیز ادامه یافت. کاغذ پاپیروس، صفحه‌ای بود که از گیاه پاپیروس به‌صورت یک تومار با درازای چند متر و عرض ۳۰۰ سانتی‌متر ساخته می‌شد. این تومار، انعطاف‌پذیر بود و پس از پیچیده شدن به‌صورت یک استوانه به قطر ۵ تا ۶۶ سانتی‌متر درمی‌آمد. ابزار نوشتن بر روی پاپیروس، نی یا قلم‌نی آغشته به مرکب بود. اختراع پاپیروس یکی از تحولات بسیار مهم در تاریخ کتاب محسوب می‌شود. قدیمی‌ترین کتابی که به‌صورت تومار پیدا شده‌است، پاپیروس پریس نام دارد که مشتمل بر گفته‌های اخلاقی است. داستان سینوحه نیز یکی از معروف‌ترین کتاب‌هایی است که بر روی پاپیروس نگاشته شده‌است. پاپیروس اگرچه سبک و کم‌حجم بود، اما برخلاف لوح‌های گلی، شدیداً آسیب‌پذیر بود و به‌همین دلیل تاکنون هیچ مجموعه مهمی مربوط به مصر باستان، از زیر خاک بیرون نیامده‌است.

 
پاپیروس مصر

به‌جز مصر، پاپیروس در یونان و روم نیز به‌طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گرفت. به نظر می‌رسد که واژه انگلیسی paper (به معنای کاغذ) نیز از پاپیروس ریشه گرفته باشد.

سایر انواع
به‌جز پاپیروس، چرم، پوست حیوانات و پارچه نیز برای نوشتن مورد استفاده قرار می‌گرفت. پوست، مرکب را از هردوطرف جذب می‌کرد و از پاپیروس بادوام‌تر و انعطاف‌پذیرتر بود.


book reading1 کتاب چیست و خواندن کتاب واقعاً چه ارزشی دارد؟خیلی از آدمها از فواید خواندن یک کتاب خوب خبر ندارند. با روزی ۱۰ دقیقه کتاب خواندن، شما میتوانید وارد یک دنیای جدید شوید، و با یاد گرفتن چیزهای جدید از این دنیا، زندگی خودتان رو بهبود ببخشید. آسمونی در این مقاله معرفی کوتاهی از کتاب و همچنین 20 فایده کتاب خواندن و مطالعه را برای شما خوبان تهیه کرده است.

کتاب مجموعه‌ای از صفحات نوشته‌شده، مصور، چاپ‌شده یا صفحات خالی (صفحه سفید و نانوشته)؛ ساخته‌شده از جوهر، کاغذ (ورق)، پوست حیوانات یا مواد دیگر (چسب، نخ و…) است که معمولاً از یک طرف یا سمت به یکدیگر محکم شده یا متصل می‌گردند. هر صفحه در کتاب، ورق و هر سمت یا روی هر ورق، صفحه نامیده می‌شود.

به مجلّدکردن کتاب به اصطلاح صحافی گفته می‌شود. کتاب در اندازه‌های گوناگون وجود دارد. در ایران قطع رحلی، وزیری و جیبی از معروف‌ترین قطع‌های کتاب است. کوچکترین کتاب دنیاکه یک انجیل است، در موزهٔ کلیسای وانک اصفهان نگهداری می‌شود. اولین کتاب به زبان فارسی در هلند و به دست یک ارمنی به زیور طبع آراسته شده است. از انواع دیگر کتاب، کتاب دیجیتالی (e-Book) است که کتاب در قالب بسته‌های نرم‌افزاری مانند پی‌دی‌اف ارائه می‌شود که وسایلی نیز به نام کتابخوان الکترونیکی مانند آمازون کیندل برای خواندن آن به کار می‌رود. نمونهٔ دیگری از کتاب غیرچاپی، کتاب صوتی است.

تاکنون تعریف مشخص و کاملی که بتواند مفهوم تمام انواع گوناگون کتاب را دربربگیرد، ارائه نشده‌است و نخواهد شد. اما یکی از تعاریف معتبری که برای کتاب ارائه شده‌است، مربوط به سازمان یونسکو می‌شود: کتاب نوعی اثر چاپی صحافی‌شده‌است که بیشتر از ۴۹ صفحه داشته باشد و مانند نشریات، تحت یک عنوان ثابت، به‌صورت دوره‌ای منتشر نشود تعریف دیگری نیز کتاب را «مجموعه‌ای از لوح‌های چوبی یا عاجی یا مجموعه‌ای از ورق‌های کاغذ، پوست آهو یا ماده‌ای مانند آن، اعم از دست‌نویس یا چاپی که با هم به نخ کشیده یا صحافی شده باشند» معرفی کرده‌است.

واژه‌شناسی

واژه کتاب از زبان عربی وارد فارسی شده‌است. در فارسی میانه نامک (به فارسی دری نامه) به طور عمومی به کتاب اطلاق می‌شد و فروردگ به آنچه امروز عموماً نامه خوانده می‌شود. در دورهٔ تکوین فارسی دری نیز نامه به معنی مطلق کتاب به کار رفته‌است. در فارسی میانه از اصطلاحات تخصصی‌تر ماتیکان (رساله) و نسک (برای بخش‌های اوستا) استفاده شده‌است. کلمهٔ نُبی که همریشه با نبشتن (نگاشتن) است و معنای مطلق کتاب یا نوشته از آن مستفاد تواند شد، در فارسی دری به معنی خاص قرآن به کار رفته‌است.

پیشینه

کتاب قدمتی پنج‌هزارساله دارد. کتاب‌های نخستین به شکل لوح‌های گلی بودند. اما با گذشت زمان، با توجه به دسترسی بشر به امکانات جدید و تغییر نیاز بشر به ارتباطات و اطلاعات، شکل کتاب‌ها تکامل یافت.

book reading2 کتاب چیست و خواندن کتاب واقعاً چه ارزشی دارد؟فواید کتاب خواندن و مطالعه

  1. مطالعه، یک فرایند فعّال ذهنی است

برخلاف تلویزیون، کتاب ها شما را وادار می کنند که از مغز خود استفاده کنید. در هنگام مطالعه شما بیشتر فکر می کنید و باهوش تر می شوید.

  1. مطالعه، پایه های مهارت را می سازد

برای هر موضوعی روی کره زمین، کتابی نوشته اند که می توان آن را مطالعه نمود. چرا؟ چون کتاب خواندن به روشن شدن موضوعات پیچیده کمک می کند. کتاب ها اطلاعاتی را فراهم می کنند که خیلی اوقات از بحث های کلاس درس عمیق تر هستند.

  1. مطالعه، واژگان شناخته شده شما را افزایش می دهد

به خاطر دارید که در دوران ابتدایی چگونه معنی یک کلمه را با خواندن لغات دیگر موجود در یک جمله یاد می گرفتید؟ همین فایده را کتاب خواندن دارد. مخصوصاً وقتی که کتاب های سنگین (از نظر مفهومی) را مطالعه می کنید، خودتان را با لغت های جدیدی مواجه می ببنید که در حالت عادی با آنها سر و کار ندارید.

  1. مطالعه به شما این امکان را می دهد که به صورت اجمالی با سایر فرهنگ ها و مناطق آشنا شوید منطقه مورد علاقه شما برای گذراندن تعطیلات کجاست؟ به شما پیشنهاد می کنم که درباره آن مناطق خیلی مطالعه کنید. هرچه اطلاعات بیشتر، بهتر! کتاب ها می توانند افق دید شما را با ارایه آنچه این مناطق برای دیدن دارند، گسترش دهند.

  2. مطالعه، تمرکز را افزایش می دهد

همانطور که قبلاً اشاره کردم، مطالعه کتاب از قوای ذهنی بهره می برد. این باعث می شود که شما در بلند مدت روی آنچه مطالعه می کنید تمرکز کنید. برخلاف مجلات، مقالات اینترنتی یا ایمیل ها که ممکن است حاوی بسته های اطلاعاتی کوچکی باشند. کتاب ها همه ماجرا را بیان می کنند. از آنجایی که شما برای مطالعه مجبورید تمرکز کنید، مانند ورزش کردن، تمرکز خود را ورزیده تر می کنید.

  1. مطالعه باعث ایجاد اعتماد به نفس می شود

با مطالعه کتاب های بیشتر، آگاهی و تجربه شما در رابطه با مطالبی که می خوانید بیشتر می شود و به افزایش اعتماد به نفس تان کمک می کند. از آنجایی که شما خوب مطالعه می کنید، دیگران برای دریافت پاسخ سوالات خودشان مجذوب شما می شوند. این باعث می شود که شما احساس بهتری نسبت به شخصیت خود داشته باشید.

  1. مطالعه، حافظه را تقویت می کند

تحقیقات نشان می دهند که اگر شما از حافظه تان استفاده نکنید، آن را از دست خواهید داد. جدول کلمات متقاطع نمونه ای از بازی هایی است که می تواند آلزایمر را کاهش دهد. مطالعه راهی است غیر از روش های بازی با کلمات که می تواند حافظه شما را تقویت کند. مطالعه مستلزم به خاطر سپردن جزییات، رویدادها و در کتب ادبی، موضوع داستان، مضمون و شخصیت هاست.book reading5 کتاب چیست و خواندن کتاب واقعاً چه ارزشی دارد؟

  1. مطالعه، انضباط فردی را افزایش می دهد

همه ما به اهمیت مطالعه واقفیم و می دانیم که باید مطالعه را در برنامه روزانه خود بگنجانیم؛ اما چه کسی به واقع این کار را می کند؟ نکته همینجاست. اگر ما برای مطالعه زمانبندی و برنامه طراحی کنیم، همین باعث افزایش انضباط ما می شود.

  1. مطالعه به ما این امکان را می دهد که همه جا مطلب بیاموزیم

کتاب ها قابل حمل هستند. از آنجایی که شما می توانید کتاب ها را با خود به هر کجا که می خواهید ببرید، می توانید هر جا که باشید، مطلب بیاموزید.

  1. مطالعه، خلاقیت را افزایش می دهد

با مطالعه کتب بیشتر و قرار دادن خود در معرض اطلاعات کامل تر، می توانید سطح خلاقیت خود را افزایش دهید. مغز شما می تواند مطالب کتاب های مختلف را برای دستیابی به راه حلی جدید برای یک مساله با هم ترکیب کند.

  1. مطالعه این امکان را به شما می دهد که در رابطه با موضوعی صحبت کنید

آیا تا به حال پیش آمده است که در بین دوستان یا فامیل و یا همسرتان حرفی برای گفتن نداشته باشید؟ این خیلی عذاب آور است. این شرایط ممکن است برای زوج های متأهل دغدغه زا باشد و زندگی زناشویی شان را در خطر ببینند. در صورتی که اگر شما کتاب های زیادی خوانده باشید، همیشه حرفی برای گفتن دارید. شما می توانید درباره مضامین ادبی که در رمانی خواندید صحبت کنید و یا اطلاعات علمی که از کتاب های علمی آموخته اید را بیان کنید. به این صورت مطالب زیادی برای بیان کردن دارید.

  1. مطالعه کتاب، سرگرمی ارزانی است

افرادی هستند که مبالغ زیادی را برای خرید فیلم های جدید هزینه می کنند، در صورتیکه با هزینه ای کم نیز می توان کتبی را خرید که تا 2 ماه آدم را سرگرم کند. توجه داشته باشید که کتاب هایی را بخرید که به موضوع آن علاقه داشته باشید.

  1. مطالعه این امکان را به شما می دهد که به اختیار خود مطلب بیاموزید

تحصیلات رسمی در سیستم آموزشی کشورها، نیازمند صرف زمان در بازه های تعریف شده است. مثلاً باید هر روز ساعت 8 صبح تا 2 بعد از ظهر، در مدرسه حاضر شوید و درس بیاموزید. ولی مطالعه کتاب این امکان را به شما می دهد که مطالب مورد علاقه خود را در هر زمانی که دوست دارید بیاموزید.

  1. مطالعه، مشارکت ذهنی جدید ایجاد می کند

هر چه شما کتاب های بیشتری مطالعه می کنید، عمق و پهنه آگاهی شما گسترش پیدا می کند و قابلیت شما برای مشارکت با دیگران بیشتر می شود. در حین مطالعه یک کتاب برای دریافتن پاسخ یک مشکل، شما ممکن است که پاسخ بسیاری مشکلات دیگر را نیز دریابید.book reading4 کتاب چیست و خواندن کتاب واقعاً چه ارزشی دارد؟

  1. مطالعه، قوای استدلال شما را افزایش می دهد

کتاب برای حرفه ای ها حاوی دلایلی در جهت یا برخلاف عملکردشان است. یعنی وقتی زیاد مطالعه کنید، قادر خواهید بود با استفاده از دلایلی که دارید، انجام یا عدم انجام کاری را بررسی کنید و به بهترین نتیجه برسید.

  1. مطالعه کردن، مهارت های شما را می سازد

برایان تریسی می گوید: یکی از راه هایی که بتوانید در زمینه مورد نظر خود خبره شوید این است که حداقل 100 کتاب درباره آن موضوع بخوانید؛ او همچنینی می افزاید که اگر این کار را برای 5 سال ادامه دهید، به یک حرفه ای بین المللی تبدیل خواهید شد. با کمک اینترنت و سایت ها و وبلاگ های معتبر و موثق، شما قادر خواهید بود که این زمان را به 2 تا 3 سال کاهش دهید.

  1. مطالعه، شما را از مضرّات دنیای دیجیتالی دور می کند

اگر از چراغ های چشمک زن و صدای بوق و زنگ های دیجیتالی خسته شده اید یک کتاب بخوانید. وقتی یک کتاب خوب برای خواندن پیدا کنید، خود را غرق در مطالعه خواهید یافت و دیگر درگیر مسائل پیرامون نخواهید بود. هرچه بیشتر بخوانید بیشتر غرق در خواندن می شوید و دیگر توجهی به وسایل دیجیتالی که به ما التماس می کنند تا به آنها توجه کنیم نداریم.

  1. مطالعه باعث می شود که اشتباهاتمان کاهش پیدا کند

با وجود اینکه هرگز به شما این پیشنهاد را نمی کنم که یک هدف را به کلّی فراموش کنید آن هم به خاطر ترس از انجام عملی اشتباه، اما باز این نکته را یادآور می شوم که باید احتیاط لازم را به خرج دهید. با کمک کتاب شما می توانید خرد عمیق و وسیعی بدست آورید و اشتباهات کمتری مرتکب شوید.

  1. در حین مطالعه، شما با مطالب غافلگیر کننده و مفیدی روبرو می شوید

وقتی شما کتاب ها را به عنوان منابع اطلاعات مطالعه می کنید، ممکن است چیزهایی بیاموزید که اصلاً بدنبال آنها نبوده اید. شما ممکن است مسائل اقتصادی را با خواندن کتاب های رمان بیاموزید. به طور کلّی این غیر ممکن نیست که مسائل خارج از موضوع کتاب را در یک کتاب بیابیم.

  1. مطالعه کسالت را کاهش می دهد

هر وقت که احساس کسالت کردید، فقط کافی است که یک کتاب با موضوع مورد علاقه خود را بردارید و بخوانید. خواهید دید که کسالت شما بر طرف می شود.book reading3 کتاب چیست و خواندن کتاب واقعاً چه ارزشی دارد؟


 عصر و دورانی هستیم که روش های سواد آموزی و مطالعه و دانش اندوزی ، بسیار متنوع و متفاوت از چندین سال پیش شده است.امروزه علاوه بر این که با افت کتابخوانی مواجهیم ، با روش های جدید مطالعه نیز رو به روییم ؛ استفاده از بوک ریدرها یه عنوان یک کتابخانه ی همراه ،استفاده از تب لت ها و گوشی ها( به خصوص در مورد کتاب ها صوتی ) و ... باعث شده کتاب همیشه و در همه جا با ما همراه باشد.و همین امر ، ما را به باز تعریف " کتاب " نیازمند می کند که البته بر عهده ی کارشناسان این حوزه است.تعریف کتاب ، به شکل سنتی ، فعلا می تواند نوعی پیش آگاهی در برداشت ما از مطالعه بدهد.تاکنون تعریف مشخص و کاملی که بتواند مفهوم تمام انواع گوناگون کتاب را دربربگیرد،ارائه نشده است . اما سازمان یونسکو چنین تعریفی مورد کتاب ارائه داده است : کتاب نوعی اثر چاپی حافی‌شده‌است که بیشتر از 49 صفحه داشته باشد و مانند نشریات، تحت یک عنوان ثابت، به‌صورت دوره‌ای منتشر نشود. تعریف دیگری نیز کتاب را «مجموعه‌ای از لوح‌های چوبی یا عاجی یا مجموعه‌ای از ورق‌های کاغذ، پوست آهو یا ماده‌ای مانند آن، اعم از دست‌نویس یا چاپی که با هم به نخ کشیده یا صحافی شده باشند» معرفی کرده‌است.واژه ی کتاب از زبان عربی وارد فارسی شده‌است. در فارسی میانه نامک (به فارسی دری نامه) به طور عمومی به کتاب اطلاق می‌شد. در دوره ی تکوین فارسی دری نیز نامه به معنی مطلق کتاب به کار رفته‌است. در فارسی میانه از اصطلاحات تخصصی ‌تر ماتیکان (رساله) و نسک (برای بخش‌های اوستا) استفاده شده‌است. کلمه نُبی که هم ریشه با نبشتن (نگاشتن) است و معنای مطلق کتاب یا نوشته از آن گرفته شده ، در فارسی دری به معنی خاص قرآن به کار رفته‌است.

کتاب شفاهی

کتاب شفاهییا کتاب گویا یا کتاب صوتی سندی است که به صورت صوتی تهیه می‌شود و روی نوار کاست، سی‌دی و … ضبط می‌شود. این اسناد معمولاً کتابهایی هستند که قبلاً به طور مکتوب منتشر شده‌اند و اکنون توسط خود نویسنده، مترجم و یا هنرپیشگان روخوانی می‌شوند. در حال حاضر سایتهای  اینترنتی بسیاری نیز کتابهای صوتی یا گویا یا شفاهی ارایه می‌دهند که برخی بصورت رایگان هستند و برخی دیگر در ازای پرداخت پول قابل شنیدن می‌شوند.

مراحل چاپ کتاب

 

کتاب پس از آماده شدن توسط نویسنده توسط انتشارات تایپ حروفچینی و صفحه آرایی شده برای گرفتن شابک راهی خانه کتاب میشود (که البته ناشران این شابک را به تعداد از خانه کتاب دریافت کرده و در اختیار دارند). پس از اختصاص شابک، کتاب به کتابخانه ملی برای گرفتن فیپا فرستاده میشود که پس از دریافت فیپا که اطلاعات کامل کتاب در آن جمع شده کتاب به وزارت ارشاد برای دریافت مجوز چاپ فرستاده میشود تا مجوز چاپ برای کتاب صادر شود. بعد از اتمام تمام مراحل کتاب آماده چاپ است و توسط ناشر برای لیتوگرافی، چاپ و صحافی فرستاده میشود. حالا کتاب شما آماده است. تمام این مراحل ممکن است بین ۱ ماه تا ۳ماه طول بکشد.

کتابخانه آموزشگاهی، واحدی خدماتی در مدارس ابتدایی و متوسطه‌است که به منظور حمایت از برنامه‌های آموزشی ایجاد می‌شود و باید بتواند از راه تأمین مواد، تسهیلات، و خدمات پاسخگوی نیازهای آموزشی، اطلاعاتی، تحقیقاتی، فردی، و اوقات فراغت دانش‌آموزان و معلمان باشد. این کتابخانه‌ها را با نام‌هایی نظیر "مرکز منابع کتابخانه مدرسه"، "مرکز رسانه‌ها"، "مرکز مواد آموزشی"، یا "آزمایشگاه یادگیری" نیز می‌خوانند.

اهداف

مأموریت اصلی کتابخانه آموزشگاهی پیشبرد اهداف آموزشی و پرورشی مدرسه‌است، بنابراین، حمایت از برنامه رسمی تحصیلی و رشد فردی و اجتماعی دانش‌آموزان برای کتابخانه آموزشگاهی اهمیت دارد. کتابخانه آموزشگاهی مواد یادگیری را در اشکال مختلف فراهم و دانش آموزان و کارکنان را به استفاده از آن تشویق می‌کند. نگهداری مواد، گسترش مهارت‌های اطلاعاتی، و تشویق به خواندن به قصد لذت بردن از دیگر وظایف کتابخانه‌های آموزشگاهی است. آموزش استفاده کنندگان و توسعه مهارت‌های اطلاع یابی در آنها از عرصه‌های نوین مورد علاقه کتابخانه‌های آموزشگاهی است.

انواع

کتابخانه‌های آموزشگاهی را از لحاظ نوع مخاطب و برنامه‌های تحصیلی می‌توان به دو گروه تقسیم کرد: گروه اول کتابخانه‌های پیش دبستانی و دبستانی هستند که به‌جز مجموعه اصلی، در هر کلاس نیز مجموعه فرعی کوچکی مستقر است. گروه دوم، مدارس دوره راهنمایی تحصیلی و دبیرستان‌ها هستند. در این نوع مدارس، عمومآ مجموعه در یک کتابخانه مرکزی متمرکز است و به‌خاطر تنوع مواد، سازماندهی در آنها بهتر صورت می‌گیرد.




کاغذ اولین بار ۲۰۰ سال قبل از میلاد در چین ساخته شد و از میان مرزهای مسلمانان به اروپا راه یافت. کاغذهای ابتدایی از لباس‌های کهنه ساخته می‌شدند اما با وقوع انقلاب صنعتی این امکان فراهم آمد تا از خمیر چوب برای ساخت کاغذ استفاده شود. با آنکه ساخت کاغذ در حدود قرن یازدهم در اروپا آغاز شد، اما تا حدود قرن شانزدهم هنوز استفاده از کاغذ پوست رواج داشت. در واقع با  وجود گران بودن کاغذ پوست استفاده از آن به علت بادوام بودن آن ادامه داشت. در این زمان اغلب ناشران نسخه‌های کتاب مجزایی از دو جنس تهیه می‌کردند.

ساخت کاغذ از خمیر کاغذ از اوایل قرن نوزدهم مرسوم شد چراکه در آن زمان چوب از کتان ارزان‌تر بود. به این ترتیب استفاده از خمیر چوب برای ساخت کاغذ تولید کتاب‌های ارزان‌تر و استفاده از آنها را برای مردم میسر ساخت و این راه را برای گامی بزرگ در بالا رفتن میزان سواد در کشورهای صنعتی هموار کرد و امکان گسترش و انتشار اطلاعات را فراهم آورد.

در روش‌های اولیه برای تولید کاغذ از سنگ آهک به عنوان غلتک استفاده می‌شد که موجب خنثی شدن اسید موجود در خمیر می‌شد. اما کاغذهایی که در آن زمان از خمیر چوب به روش صنعتی ساخته می‌شدند حاوی اسید بودند که این موجب پوسیده شدن کاغذ از درون می‌شد. به همین دلیل کتاب‌های چاپ شده بین سال‌های ۱۸۵۰ تا ۱۹۵۰۰ در خطر نابودی هستند. امروزه برای از برطرف کردن این عیب از خمیرهای فاقد اسید یا خمیرهای قلیایی برای تولید کاغذ استفاده می‌شود. برخی از کتابخانه‌های امروزی از روش‌های خاص برای از بین بردن خاصیت اسیدی کتاب‌های  قدیمی استفاده می‌کنند.

برای مراقبت شایسته از کتاب‌ها باید تمامی احتمالات مربوط به آسیب‌های فیزیکی یا شیمیایی را به جلد یا صفحات کتاب در نظر گرفت. کتاب‌ها باید دور از تابش مستقیم خورشید و در نور کم نگهداری شوند. حرارت و رطوبت محل نگهداری کتاب‌ها باید کم باشد. در موقع چیدن کتاب‌ها باید به این نکته توجه کرد که کتاب‌ها باید در کنار کتابی مناسب قرار گیرند به طوری که جلد دو کتاب همدیگر را پوشش دهند چرا که در غیر این صورت شکل کتاب در طول زمان تغییر خواهد کرد؛ بنابراین بهتر است کتاب‌ها به ترتیب اندازه در کنار هم قرار گیرند.


گستره کتاب

 

کتاب مثل اقیانوس بیکرانی است که ناشناخته‌های بسیاری دارد و هر کس به فراخور حالش دل به ژرفای آن می‌سپارد و با انبانی پُر باز می‌گردد. در این دریای عمیقِ معرفت، گوهرهای نابی وجود دارد که تنها تلاشگران چیره دست می‌توانند به آن دست بیابند.

میراث ماندگار

کتاب میراثی ماندگار و پدیده‌ایی شکوهمند و با ارزش است که زندگی بشر را روشن می‌کند و خداوند بزرگ معجزه ابدی آخرین فرستاده‌اش را کتاب قرار داد؛ کتابی که سرآمد همه کتاب‌هاست. آیین آسمانی ما، پرچمدار کتاب و کتابخوانی است. اگر در تاریخ اسلام کاوش کنیم، این حقیقت را که اسلام، دین اندیشه و معرفت، آیین دانش و معنویت است به روشنی در می‌یابیم. ما وارث نظام گران‌بها و فرهنگ پویا و تمدن والای اسلامی هستیم، تا به چه میزان با برخورداری از آثار مکتوب در راه احیای این فرهنگ بکوشیم.

سرگذشت کتاب

 

کتاب در طول سالیان دراز، سرگذشتی تلخ و شیرین داشته است، زمانی در غربت و تنهایی و زمانی در اوج شکوفایی بوده است امّا نقش برجسته و سازنده کتاب در تکامل فردی و اجتماعی مشهود است. سزاوار نیست به چنین عنصر مهمی کم توجّه باشیم و آن را فراموش کنیم.

زیباترین جلوه آفرینش

کتاب را باید یکی از زیباترین و مهم‌ترین جلوه‌های فرهنگی بدانیم و آن را از گرانسنگ‌ترین پدیده‌ها و میراث بشر به حساب بیاوریم. شکوه این ارزش را باید در تابش «اَلَّذی عَلَّمَ بِالقَلَم؛ پرودرگاری که به قلم آموخت» جستجو کنیم. خداوند یگانه به قلم و حرمتش سوگند یاد کرده و معجزه همیشه جاوید آخرین سفیر سعادت را کتاب آسمانی دانسته است.
این نشانه روشن، افزون بر پیشینه پربار فرهنگیان و شمار کتاب‌ها و کتابخانه‌ها و کتاب نگاران و نام‌آوران، ما را ترغیب می‌کند ریشه‌های کهن و مانای کتاب را با نگرشی نو، به بررسی بنشینیم.

نگاشته‌های روشنی‌بخش

کتابمثل خورشید، فضای زندگی ما را روشن می‌کند و نور و گرمی می‌بخشد. کتاب مانند باران بر سرزمین دل‌ها می‌بارد و گلبوته‌های اندیشه را بارور می‌کند و طراوت می‌بخشد. کتاب نقش پرندگان را به انسان ارزانی می‌دارد و او را به پرواز در آسمان اندیشه رهنمون می‌سازد. کتاب در پیشرفت‌های روزافزون بشر، در عرصه دانش و نوآوری و فرهنگ، نقش فعال داشته است. بی شک آنهایی که گام‌های بلندی در وادی ادب و فرهنگ و دیگر زمینه‌ها برداشته‌اند، با کتاب و کتابخوانی بیگانه نبوده‌اند.