• آگهی های ویژه فنی وحرفه ای



 پاراف آشنایی با رشته های شاخه کاردانش و فنی و حرفه ای : امروزه در اثر گسترش شگرف صنعت و تکولوژی وجود نیروی انسانی متخصص ، یک نیاز اساسی در مراکز تولیدی ؛ صنعتی و خدماتی به شمار می آید و آموزشهای فنی و حرفه ای به عنوان عامل مهم تربیت این نیروها مورد توجه قرار گرفته است.آموزشهای فنی و حرفه ای تمام تلاش خودرا به کار می برد تا افرادی آگاه به تکنولوژی روز و کار آمد را تربیت و در چرخه سازندگی کشور وارد نماید .آشنایی با رشته های شاخه فنی و حرفه ای

اهداف شاخه فنی و حرفه ای : اعتلای سطح فرهنگ و دانش عمومی و پرورش کمالات و فضایل اخلاقی ، بیش سیاسی و اجتماعی .شناخت بهتر استعدادها و علاقه دانش آموزان و ایجاد زمینه مناسب جهت هدایت آنان به سمت اشتغال مفید .احراز آمادگی نسبی دانش آموزان برای ادامه تحصیل در رشته های علمی ـ کابردی ( تکنولوژی )

عناوین رشته های فنی و حرفه ای : ساختار رشته های فنی و حرفه ای برسه زمینه صنعت ؛ خدامت و کشاورزی پایه گذاری شده و هر زمینه دارای چند دشته است ۵۸ واحد از درس های این شاخه در همه رشته ها به صورت مشترک ارائه می شود.دروس اختصاصی برای هر رشته حدود ۳۹ واحد است .

رشته های زمینه صنعت : مکانیک خودرو ـ تأسیسات ـ نقشه کشی عمومی ـ صنایع فلزی ـ ساخت و تولید ـ صنایع چوب و کاغذ ـ الکترونیک ـ الکتروتکنیک ـ صنایع شمیمیایی ـ صنایع نساجی ـ متالوژی ـ ساختمان ـ نقشه برداری ـ سرامیک .

رشته های زمینه خدمات : نقشه کشی معماری ـ نقاشی ـ گرافیک ـ کودک یاری ـ مدیریت خانواده ـ تربیت بدنی ـ کامپیوتر ـ طراحی و دوخت ـ حسابداری بازرگانی ـ نمایش ـ سینما ـ صنایع دستی پویانمایی ( انیمیشن )

اشتغال فارغ التحصیلان هنرستانهای فنی و حرفه ای :ررشته های زمینه کشاورزی : امور زراعی و باغی ـ امور دامی ـ ماشین های کشاورزی ـ صناعی غذایی

آموزش های فنی و حرفه ای فعالیت هایی است که فرد را برای احراز مشاغل فنی و حرفه ای آماده می کند و کارایی او را در انجام چنین مشاغلی افزایش می دهد .بنابراین برای فارغ التحصیلان رشته های مختلف فنی و حرفه ای به دلیل کار در کارگاه های مختلف و آشنایی با دستگاه ها و ابزارآلات فنی و صنعتی و نحوه ی استفاده از آنها زمینه کاریابی و اشتغال بیش از سایر رشته ها می باشد و این فارغ التحصیلان می توانند با کار در کارخانجات تولیدی و مراکز خدماتی ؛ شرکت ها ، ادارات و یا با تأسیس کارگاه های خصوصی و تعاونی های تولیدی ؛ مشغول به کار شوند .

شیوه ادامه تحصیل در رشته های فنی وحرفه ای:

دانش آموزان علاقه مند به ادامه تحصیل در رشته های مختلف شاخه فنی و حرفه ای پس از گذراندن سال اول متوسطه و با احراز شرایط تحصیل در شاخه فنی و حرفه ای و ضوابط که هر ساله اعلام می گردد . درصورتی کسب اولویت می توانند در یکی از هنرستان ها در رشته مورد علاقه خود ادامه تحصیل داده و پس از دو سال ادامه تحصیل مدرک دیپلم اخذ نمایند . و در صورت تمایل به شرکت در آزمون دوره های کاردانی پیوسته وارد آموزشکده های فنی و حرفه ای دانشگاه آزاد و دانشگاه علمی کاربردی شده و در مقطع کاردانی ادامه تحصیل دهند و همچنین پس از آن نیز می توانند در دوره های کارشناسی ناپیوسته به تحصیلات خویش ادامه دهند . فارغ التحصیلان شاخه فنی و رحرفه ای میتوانند در صورت تمایل جهت شرکت در آزمون سراسری با گذراندن دوره پیش دانشگاهی در یکی از دروه های(ریاضی تجربی علوم انسانی یاهنر)ادامه تحصیل دهند.

آشنایی بارشته های شاخه کاردانش

اهداف شاخه کاردانش : هدف آموزش های کاردانش تربیت نیروی انسانی ماهر برای تصدی شغل و حرفه متناسب با نیاز بازار کاراست . توانایی های مهارتی و علمی برای انجام وظایف شغلی ، سه رکن را در بر دارد که در طول اجرای برنامه ی آموزشی به دانش آموزان آموزش داده می شود .

مهارت ها ی فنی : توانایی انجام کاردر حد استانداردهای شغلی اعلام شده از سوی دستگاه متولی بخش اشتغال همراه با رعایت نکات ایمنی و بهداشت را در بر می گیرد .

مهارت های زندگی : گسترش توانایی های فکری ؛ مهارت های تصمیم گیری ؛ پرورش روحیه مسئولیت پذیری ؛ نظم و برنامه ریزی در امور فردی و اجتماعی و حرفه ای و همچنین فضائل اخلاقی و بینش سیاسی را در بر می گیرد . این توانایی ها در قالب درس های عمومی و نکمیل مهارت به دانش آموزان این شاخه آموزش داده می شود .

مهارت های یادگیری : توانایی و مهارت لازم برای ادامه دادن یادگیری مستقل بعد از فارغ التحصیلی را در بردارد تافارغ التحصیلان کاردانش همیشه در حوزه تخصصی خود به روز باشند .

انتخاب رشته تحصیلی : شاخه کاردانش شامل رشته های متعددی است که میزان مطالب علمی و فعالیت های مهارتی آنها با یکدیگر متفاوت است و به همین دلیل ورود به هر یک از رشته های مهارتی با رعایت شرایط و ضوابط زیر صورت می پذیرد :

• علاقه مند بودن به رشته های مهارتی مورد نظر

• تناسب استعداددانش آموز با محتوا و سرفصل های برنامه درسی رشته مهارتی مورد علاقه ( احراز نمره حد نصاب در برخی از دروس مرتبط )

• وجود ظرفیت پذیرش در هنرستانهای کاردانش

• نیاز بازار کار

در مواردی که تقاضا برای ورود به یک رشته مهارتی بیش از ظرفیت هنرستان کاردانش باشد ؛ گزینش دانش آموزان از طریق مصاحبه ؛ آزمون ورودی و یا شرط معدل انجام می گیرد .

تعداد واحد ها و مواد درسی : برنامه درسی شاخه کاردانش برای دستیابی به صلاحیت های مورد نظر شامل حداقل ۹۶ واحد درسی که ۳۰ تا ۴۰% آن به آموزش های نظری و ۶۰ تا ۷۰ % آن به آموزش های عملی در کارگاه های مجهز به تجهیزات جدید و انجام طرح های کسب و کار ( کارآفرینی ) و کارورزی اختصاص یافته است .

• دروس عمومی ۴۹ واحد

• دروس انتخابی ۴ واحد

• دروس مهارتی حداقل ۲۰ و حداکثر ۴۳ واحد

چنانچه دروس مهارتی یک رشته مهارتی کمتر از ۴۳ واحد باشد ، دروس مذکور با تعداد لازم از واحدهای درسی زیر تکمیل می شود :

• کاروزی ۴ واحد

• کارآفرینی ۲ واحد

• ایمنی کار و بهداشت ۲ واحد

• قانون کار ۱ واحد

• دروس اختیاری(مهارت های هم خانواده ودروس تخصصی ودروس عمومی سایرشاخه ها)حداکثر۱۴ واحد

مزایای تحصیل در شاخه کاردانش :

دانش آموزانی که کلیه واحدهای درسی رشته مهارتی خود رابا موفقیت به پایان برسانندازمزایای زیر برخوردار خواهندشد:

• دریافت مدرک رسمی پایان تحصیلات کامل آموزش متوسطه دررشته مهارتی مربوط ازوزارت آموزش و پرورش

• دریافت گواهینامه مهارت شغلی از دستگاه متولی ذیربط

• دریافت گواهینامه کارورزی

ادامه تحصیل فارغ التحصیلان شاخه کاردانش :

فارغ التحصیلان شاخه کاردانش می توانند در صورت موفقیت در آزمون ورودی ، در دوره های کاردانی پیوسته فنی وحرفه ای ( آموزشکده های دولتی و دانشگاه آزاد ) و دوره های کاردانی ناپیوسته یا پیوسته ( دانشگاه جامع علمی کاربردی ) به ادامه تحصیل مشغول شوند .

فارغ التحصیلان شاخه کاردانش میتوانند در صورت تمایل جهت شرکت در آزمون سراسری با گذراندن دوره پیش دانشگاهی در یکی از دوره های ( ریاضی ، تجربی ، علوم انسانی یا هنر ادامه تحصیل دهند .

فارغ التحصیلان دوره های کاردانی میتوانند در صورت تمایل و موفقیت در آزمون ورودی در دوره های کارشناسی ناپیوسته و نیز در مقاطع بالاتر به ادامه تحصیل بپردازند .

اشتغال فارغ التحصیلان شاخه کاردانش :

فارغ التحصیلان شاخه کاردانش به دلیل کسب مهارت های حرفه ای و آشنایی با محیط واقعی کار در دوران مهارت آموزی و کارورزی و همچنین آموزش کارآفرینی ، از توانایی مناسبی برای اشتغال در بخش های صنعت ، خدمات هنر و کشاورزی برخوردارند .

با توجه به سوالات دانش آموزان در مورد ادامه تحصیل در دوره های «کار و دانش» و «فنی و حرفه ای»، مقاله ای در این زمینه ارائه می شود؛ به امید آنکه مفید و موثر باشد.

1. هدف از تاسیس و برگزاری هر دو سیستم آموزشی «کار و دانش» و «فنی و حرفه ای» تربیت نیروی کار ماهر برای ورود به بازار کار است. هر دو سیستم از این لحاظ یکسانند ولی تفاوت آنها در متولیان برگزاری آنها است. دوره های «کار و دانش» توسط وزارت آموزش و پروش و با همکاری پیوسته وزارت کار و امور اجتماعی به عنوان یکی از دوره های رسمی آموزش متوسطه برگزار می شود و دوره های «فنی و حرفه ای» توسط وزارت آموزش و پرورش، بصورت مستقل اجرا می گردد. فارغ التحصیلان هر دو دوره، دیپلم متوسطه دریافت می کنند و امکان ادامه تحصیل خواهند داشت.

2. با وجود امکانات دانشگاه جامع علمی کاربردی، دوره های کاردانی پیوسته دانشگاه های فنی دولتی و آزاد و همچنین دانشگاه پیام نور، دانش آموختگان «کار و دانش» و «فنی و حرفه ای»، هر دو می توانند بعد از احراز شرایط لازم، وارد دوره های کاردانی (فوق دیپلم) یکی از این دانشگاهها شوند و در صورت علاقه و احراز شرایط، امکان ادامه تحصیل در دوره های کارشناسی برای آنها فراهم است.

3. فارغ التحصیلان هر دو دوره «کار و دانش» و «فنی و حرفه ای» می توانند بعد از اتمام دوره متوسطه با شرکت در امتحانات تغییر شاخه و کسب نمره قبولی، وارد دوره های پیش دانشگاهی ریاضی، تجربی، انسانی و هنر شوند.

 

4. شاخه فنی و حرفه ای

4 – 1. مقدمه

 امروزه در اثر گسترش شگرف صنعت و تکولوژی، وجود نیروی انسانی متخصص، یک نیاز اساسی در مراکز تولیدی صنعتی و خدماتی به شمار می آید؛ و آموزش های فنی و حرفه ای به عنوان عامل مهم تربیت این نیروها مورد توجه قرار گرفته است. آموزش های فنی و حرفه ای تمام تلاش خود را به کار می برد تا افرادی آگاه به تکنولوژی روز و کار آمد را تربیت و در چرخه سازندگی کشور وارد نماید.

4 – 2. اهداف شاخه فنی و حرفه ای:

- اعتلای سطح فرهنگ و دانش عمومی و پرورش کمالات و فضایل اخلاقی، بیش سیاسی و اجتماعی.

- شناخت بهتر استعدادها و علاقه دانش آموزان و ایجاد زمینه مناسب جهت هدایت آنان به سمت اشتغال مفید.

- احراز آمادگی نسبی دانش آموزان برای ادامه تحصیل در رشته های علمی–کابردی (تکنولوژی).

4 – 3. عناوین رشته های فنی و حرفه ای:

ساختار رشته های فنی و حرفه ای بر سه زمینه صنعت، خدمات و کشاورزی پایه گذاری شده و هر زمینه دارای چند دسته است. 58  واحد از درس های این شاخه در همه رشته ها به صورت مشترک ارائه می شود. درس های اختصاصی برای هر رشته حدود 39 واحد است.

4 – 3 – 1. رشته های زمینه صنعت: مکانیک خودرو، تأسیسات، نقشه کشی عمومی، صنایع فلزی، ساخت و تولید، صنایع چوب و کاغذ، الکترونیک، الکتروتکنیک، صنایع شمیمیایی، صنایع نساجی، متالوژی، ساختمان، نقشه برداری، سرامیک.

4 – 3 – 2. رشته های زمینه خدمات: نقشه کشی معماری، نقاشی، گرافیک، کودک یاری، مدیریت خانواده،  تربیت بدنی، کامپیوتر، طراحی و دوخت، حسابداری بازرگانی، نمایش، سینما، صنایع دستی و پویانمایی (انیمیشن)

 4 – 3 – 3. رشته های زمینه کشاورزی: امور زراعی و باغی، امور دامی، ماشین های کشاورزی، صنایع غذایی.

4 – 4. اشتغال فارغ التحصیلان هنرستان های فنی و حرفه ای:

آموزش های فنی و حرفه ای فعالیت هایی است که فرد را برای احراز مشاغل فنی و حرفه ای آماده می کند و کارایی او را در انجام چنین مشاغلی افزایش می دهد. بنابراین برای فارغ التحصیلان رشته های مختلف فنی و حرفه ای به دلیل کار در کارگاه های مختلف و آشنایی با دستگاه ها و ابزار آلات فنی و صنعتی و نحوه ی استفاده از آنها زمینه کاریابی و اشتغال بیش از سایر رشته ها می باشد و این فارغ التحصیلان می توانند با کار در کارخانجات تولیدی و مراکز خدماتی، شرکت ها، ادارات و یا تأسیس کارگاه های خصوصی و تعاونی های تولیدی مشغول به کارشوند.

4 – 5. شیوه ی ادامه تحصیل در رشته های فنی و حرفه ای:

دانش آموزان علاقه مند به ادامه تحصیل در رشته های مختلف شاخه فنی و حرفه ای پس از گذراندن سال اول متوسطه و با احراز شرایط تحصیل در شاخه فنی و حرفه ای و ضوابطی که هر ساله اعلام میگردد، در صورت کسب اولویت، می توانند در رشته مورد علاقه خود ادامه تحصیل داده و پس از دو سال ادامه تحصیل، مدرک دیپلم اخذ نمایند. و در صورت تمایل به شرکت در آزمون دوره های کاردانی پیوسته وارد آموزشکده های فنی و حرفه ای، دانشگاه آزاد و دانشگاه علمی کاربردی شده و در مقطع کاردانی ادامه تحصیل دهند. پس از آن نیز امکان ادامه تحصیل در دوره های کارشناسی ناپیوسته و مقاطع بالاتر وجود دارد. فارغ التحصیلان شاخه فنی و حرفه ایمیتوانند در صورت تمایل جهت شرکت در آزمون سراسری با گذراندن دوره پیش دانشگاهی در یکی از دروه های ریاضی، تجربی، علوم انسانی و یا هنر ادامه تحصیل دهند.

 بررسی نظام فنی و حرفه ای از آغاز تا کنون در ایران عوامل جذب دانش آموزان به این رشته تحصیلی نقش و اهمیت این نظام در توسعه اقتصاد کشور

هیچ ملتی نمی تواند اثر تکنولوژی را در جهان امروز انکار کند. در حقیقت، پیشرفت های پر شتاب در همه رشته های فنی و صنعتی در دهه های اخیر، خطوط اساسی تمدن کنونی را تعیین کرده است. اگر قرار باشد که ازتکنولوژی به درستی و در جهت رفاه انسان، نه انهدام او، حداکثر بهره را ببریم، لازم است پا به پای این دگرگونیها، در آموزش فنی و حرفه ای نیز به پیشرفتهایی دست یابیم. خوار شمردن آموزش فنی و حرفه ای به بهانه اینکه ماهیتی فرو مایه دارد، در واقع ستیز با واقعیتهای زندگی نوین و روی گرداندن از مجالهایی است که برای بهتر کردن این زندگی پیش می آید. توصیه یونسکو درباره آموزش فنی و حرفه ای این است که: آموزش فنی وحرفه ای باید بخش مکمل نظام آموزشی همه جانبه باشد، و به این سبب باید به محتوای فرهنگی آن توجه کافی بشود (تالیف یونسکو، ۱۹۷۳).

آموزش فنی و حرفه ای باید از تربیت افراد برای شغل ویژه که با فراهم کردن مهارتها و دانش لازم برای افراد انجام می دهد پا فراتر بگذارد و همراه با آموزش عمومی، شخصیت و منش افراد را نیز پرورش دهد و توانایی درک، داوری، اظهار وجود و سازگاری با محیط های گوناگون را در آنان تقویت کند. برای رسیدن به چنین هدفی، محتوای فرهنگی آموزش فنی وحرفه ای باید در سطحی باشد که تخصصی شدن گریز ناپذیر درآموزش فنی و حرفه ای، راه علاقه های گسترش را سد نکند.

با توجه به جنبه های عملی تر، آموزش فنی وحرفه ای، در جنبه های علمی تر خود، از سالهای تحصیلی مدارس فراتر می رود و وارد عرصه صنعت می شود. از این رو، با در نظر داشتن مهارتها وفنون، ممکن است مدارس پایه های اساسی لازم را در اختیار بگذارند، اما این صنعت است که باید کارکنان جدید خود را در زمینه های خاصی که در زندگی کاری از آنان انتظار می رود، آموزش دهد و پیوسته دانش آنها رامطابق با پیشرفتهای زمان ارتقا دهد.

"شاید بنیادی تر ین مانع در راه گسترش آموزش فنی در برخی از کشورهای در حال رشد، همان گونه که در بسیاری از کشورهای پیشرفته نیز چنین است، وجود نگرش منفی بسیاری از افراد نسبت به این آموزش است. کار دستی و فنی از قدیم به مثابه کاری خوار و پست و فقط درخور افراد بی سواد در نظر گرفته شده است. در نتیجه، در بسیاری از کشورها وضعی موجود است که در اثر آن درصد بزرگی از کسانی که دوره دبیرستان را به پایان می برند یا حتی فارغ التحصیل دانشگا هها هستند، صرفا به این دلیل که شغلهای اداری کافی برای آنان وجود ندارد، بیکار می مانند. روشن است که نمی توان نگرشها را یک شبه دگرگون کرد، اما با آموزش فنی، به عنوان عنصرمکمل نظام آموزشی و با آگاه سازی مردم نسبت به امکاناتی که آموزش فنی و حرفه ای در اختیار افراد قرار می دهد، تغییر نگرشها خیلی سریع انجام خواهد گرفت"( یونسکو، ۱۹۷۳).

● آموزش های فنی وحرفه ای در ایران

آموزشهای رسمی و فنی و حرفه ای در ایران با ایجاد دارالفنون آغاز شد. در این مدرسه که در سال ۱۲۳۸(ه.ق) به منظور تربیت نیروی انسانی لازم در زمینه های اداری، علمی، فنی و پزشکی تاسیس شد شاگردان هم درسهای نظری داشتند و هم درسهای عملی. در زمینه آموزش صنعت در سال ۱۲۸۶(ه.ق) اولین هنرستان فنی با نام مدرسه ایران وکمال شروع به کار کرد و در سال ۱۳۰۳ به هنرستان صنعتی تبدیل شد. در زمینه کشاورزی در سال ۱۲۹۷(ه.ق) دبستان برزگر شروع به کار کرد که پس از انحلال بجای آن مدرسه فلاحت در تهران تاسیس شد. در زمینه آموزش خدمات در سال ۱۲۹۸ (ه.ق) مدرسه صنایع مستظرفه تهران به ریاست کمال الملک در رشته های هنری تاسیس شد. در سال ۱۳۴۹ با تصویب قانون کار آموزی، آموزش در صنعت به صندوق کارآموزی واگذار شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی به لحاظ اهمیت یافتن استقلال و خودکفایی کشور و سامان بخشیدن به آموزشهای فنی و حرفه ای مورد توجه خاص قرار گرفت و به همین منظور شورای عالی هماهنگی آموزش های فنی و حرفه ای کشور برای سازمان بخشیدن به تشکیلات و پوشش دستگاههای متعدد،بعنوان مجری این نوع آموزشها در سال ۱۳۵۹ تشکیل شد.

● نقش اجتماعی-فرهنگی شاخه تحصیلی فنی و حرفه ای

بعد دیگر اهمیت آموزش های فنی و حرفه ای در نقش فرهنگی و اجتماعی آن است که یکی از نمودهای نابرابریهای اجتماعی، محرومیت از تحصیل به علل گوناگون است. بر خورداری توده های وسیعی از مردم از آموزش های فنی و حرفه ای باعث می شودکه فاصله قشرهای اجتماعی تا حدودی کمتر شود. توان کاری افراد بالا رود و در نتیجه گروه کثیری از مردم در تولید اجتماعی شرکت کنند. اگر آموزش فنی و حرفه ای در آموزش و پرورش، با کیفیت گسترش یابد و کار یدی و مغزی هر دو در پیوند با هم اهمیت پیدا کنند، ارزشهای نوینی در جامعه پدیدار می گردد. یعنی کار یدی محقر نمی شود و به کار اداری یا صرفا فکری بیش از حد ارج نمی نهد و این ممکن نخواهد شد مگر اینکه اقتصاد وابسته مستقل به صنایع خارجی رفته رفته جای خود را به اقتصاد مستقل و تولیدی بدهد. در این صورت است که با اهمیت پیدا کردن کار مولًد، در مقابل دلالی و وابسطه گری ارزشهای واقعی صنعتگران و صاحبان حرفه های گوناگون نمود پیدا می کند و بسیاری از مفاسد اجتماعی بخصوص ناامیدی های جوانان کم رنگتر شده و جای آن را فعالیتهای مولد اجتماعی می گیرد.

اکنون کوشش بر این است که آموزش و پرورش را از صورت صرفا نظری بیرون آورده و آن را بصورت آموزش توام با کار مبدل سازند. چنین کاری علاوه بر داشتن اهمیت اقتصادی، بی تردید در تعدیل فاصله های میان طبقات و قشرهای اجتماعی می تواند موثر باشد. گسترش آموزش و پرورش و در کنار آن توسعه آموزش فنی و حرفه ای و مشغول داشتن گروه کثیری از دانش آموزان کشور در این شاخه تحصیلی می تواند سرآغاز بازگشت به خود و یافتن هویت فرهنگی خویش گردد. وقتی شمار زیادی از مردم جامعه مشغول کار مفید و مناسب شوند به جامعه و ارزشهای اجتماعی حاکم ارج می نهند.

● عوامل موثر در انتخاب شاخه حرفه و فن توسط دانش آموزان

برای بررسی راههای جذب دانش آموزان مستعد به هنرستانهای فنی و حرفه ای و نیز عواملی که در انتخاب رشته دانش آموزان تاثیر گذارند تحقیقات و پژوهش هایی به عمل آمده است.گودرزی (۱۳۷۵) در پژوهشی بیان می کند که عوامل شخصی و فردی از قبیل علاقه به دروس عملی،کارآگاهی وحرفه و فن،کنجکاوی نسبت به طرز کار وسایل فنی، عامل موثری در گرایش دانش آموزان به رشته های فنی و حرفه ای است. عوامل آموزشگاهی مانند میزان آگاهی ازهزینه های تحصیلی رشته های فنی وحرفه ای، تنوع رشته های فنی و ژحرفه ای، تجهیزات و امکانات کارآگاهی آموزشگاه ها، دوری و نزدیکی محل مراکز آموزشی هنرستانها، وجود مربیان فنی و شایسته است. امید زود دست یافتن به اشتغال ، درآمد و وضعیت اقتصادی خانوادگی از عوامل گرایش دانش آموزان به شاخه کار و دانش است (میر جیمه ۱۳۷۴). عوامل اجتماعی شامل میزان تخصصی بودن مشاغل، موفقیت فارغ التحصیلان در شغل و زندگی، میزان درآمد، جایگاه و ارزش اجتماعی، ادامه تحصیل در مقاطع تحصیلی بالاتر، تاثیر رسانه های گروهی ازجمله تلویزیون، دادن امتیازات شغلی، اولویت استخدام، وام خود اشتغالی، همچنین نیاز جامعه به رشته خاص است.

عوامل پرورشی همچون میزان آگاهی دانش آموزان از میزان فعالیتهای ورزشی، برگزاری کلاسهای فوق برنامه و فعالیتهای مذهبی در هنرستانهای فنی و حرفه ای است. عوامل خانوادگی مانند سطح سواد پدر، جنسیت دانش آموزان، رشته تحصیلی خواهر و برادر، در انتخاب رشته شخص تاثیر بسزائی دارد. عباسی(۱۳۷۸) دلایل عدم تمایل دانش آموزان مستعد به شاخه فنی و حرفه ای را چنین بیان می کند: دانش آموزان مستعد اطلاعات زیادی راجع به رشته های فنی و حرفه ای ندارند. به نظر آنان علاقه مندان به رشته های فنی بدون وارد شدن به هنرستان هم می توانند به اهداف خود برسند. خانواده های دانش آموزان مستعد ترجیح می دهند فرزندانشان در دبیرستان تحصیل کنند. بخاطر داشته باشیم که شرایط موجود در مدرسه، معلمان و مشاوران تا حد زیادی در انگیزه های دانش آموزان برای ادامه تحصیل و انتخاب رشته تحصیلی آنها موثر هستند. دوستان وهمسالان با توجه به نزدیکی خاص به یکدیگر و یا وابستگی های عاطفی شان درانتخاب رشته تاثیر بسزایی بردانش آموز دارند. نظر والدین نیز در انتخاب رشته دانش آموز نقش تعیین کننده ای را دارد.

● نقش و اهمیت آموزش فنی و حرفه ای در توسعه اقتصادی

"بیش از سه دهه، از تدوین نظری سرمایه انسانی می گذرد. در این مدت نقش و اهمیت آموزش های فنی وحرفه ای در توسعه ی اقتصادی نزد کشورهای توسعه یافته و بسیاری از کشورهای در حال توسعه، شناخته شده است؛ به گونه ای که بسیاری از کشورها برای ایجاد تحول در توسعه اقتصادی به عنوان پیش زمینه و اولین گام، اقدام به اصلاح نظام آموزش فنی و حرفه ای خود و سرمایه گذاری در آن نموده اند" (خلاقی، ۱۳۸۵). آموزش های فنی و حرفه ای آموزش هایی هستند که انتظار می رود دانش آموختگان آن در زمان ورود به دنیای کار از سازگاری نسبی در مقایسه با دانش آموختگان رشته های نظری برخوردار باشند. به عبارت دیگر، این دانش آموختگان باید توانایی لازم را برای اشتغال داشته باشند. خلاقی توسعه اقتصادی را افزایش بهره وری عوامل تولید شامل زمین، کار، سرمایه و فن آوری در سطح ملی و منطقه ای دانسته و این افزایش بهره وری را متکی به نیروی انسانی کار آمد می داند. وی معتقد است که نیروی انسانی در اثر تربیت و آموزش می تواند نگرش، دانش و مهارت لازم را به دست آورد. به همین علت در اغلب کشورهای اروپایی و صنعتی بعد از دهه ۹۰ توسعه صنعتی را در آموزش فنی و حرفه ای دانسته و در بهبود و رشد آن تاکید بسیار دارند. آزاد  در بحث آسیب شناسی نظام فنی و حرفه ای، میزان اثر بخشی عناصر آموزش فنی و حرفه ای و میزان کارآیی عناصر نظام آموزش فنی و حرفه ای را بررسی نموده و برنامه های درسی را به دلیل عدم و یا کمبود نیروی انسانی با صلاحیت، تجهیزات نامناسب، مدیریت فاقد صلاحیت حرفه ای و فضای نا کافی بدون اثر بخشی و کارآیی قلمداد کرده است و متناسب با شرایط اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ارزشی هر کشور اقدام برای اصلاح وتجدید نظر را در حوزه ی روش ها و اهداف لازم و ضروری دانسته است.